Gepubliceerd op
Wat is een balans en hoe lees je die?
Een balans is een overzicht van wat je onderneming op één moment bezit, wat het schuldig is en hoeveel eigen vermogen erin zit. Links staan de bezittingen (activa), rechts de schulden en het eigen vermogen (passiva). Beide kanten zijn altijd even groot.
Wat staat er op een balans?
Een balans heeft twee kanten. Links staan de activa: alles wat je onderneming bezit of nog tegoed heeft. Rechts staan de passiva: waar dat geld vandaan komt, dus je eigen vermogen en je schulden.
| Activa (bezittingen) | Passiva (eigen vermogen en schulden) |
|---|---|
| Vaste activa: bedrijfsmiddelen zoals een laptop, camera of bus | Eigen vermogen: wat er van jou is |
| Voorraden: goederen die je verkoopt of verwerkt | Voorzieningen: geld voor toekomstige verplichtingen, zoals garanties |
| Vorderingen: onbetaalde verkoopfacturen en btw die je terugkrijgt | Langlopende schulden: leningen die langer dan een jaar lopen |
| Liquide middelen: je banksaldo en contant geld | Kortlopende schulden: onbetaalde inkoopfacturen en belasting die je nog moet betalen |
Klanten die nog moeten betalen heten debiteuren. Leveranciers die jij nog moet betalen heten crediteuren.
Activa en passiva: waarom een balans altijd klopt
De twee kanten van een balans zijn altijd even groot. Dat komt doordat je eigen vermogen het verschil is tussen wat je bezit en wat je schuldig bent:
Eigen vermogen = activa − schulden
Koop je een laptop van € 1.000 met geld van je rekening, dan gaat je banksaldo omlaag en je vaste activa omhoog. Leen je € 2.000, dan gaat je banksaldo omhoog en je schulden ook. Elke verandering heeft twee kanten. In de boekhouding heet dat debet en credit.
Bij een eenmanszaak verandert je eigen vermogen vooral door je winst of verlies, en door geld dat je zelf in de zaak stopt of eruit haalt.
Balans lezen: een voorbeeld
Je bent zelfstandig fotograaf. Zo ziet je balans eruit op 31 december 2026:
| Activa | Bedrag | Passiva | Bedrag |
|---|---|---|---|
| Camera en laptop | € 3.000 | Eigen vermogen | € 6.700 |
| Debiteuren | € 1.500 | Lening | € 2.000 |
| Bank | € 6.000 | Crediteuren | € 400 |
| Te betalen btw | € 1.400 | ||
| Totaal | € 10.500 | Totaal | € 10.500 |
Zo lees je deze balans in drie stappen:
- Kijk naar je eigen vermogen. € 6.700 is positief: je bezit meer dan je schuldig bent.
- Vergelijk je kortlopende schulden met je geld. Je moet binnenkort € 1.800 betalen (crediteuren en btw). Op de bank staat € 6.000 en klanten moeten je nog € 1.500 betalen. Je kunt je rekeningen dus prima betalen.
- Vergelijk met de vorige balans. Is je eigen vermogen gegroeid, dan heb je meer verdiend dan je privé hebt opgenomen.
Let op: van die € 6.000 op de bank is niet alles vrij te besteden. € 1.400 is btw die je nog moet afdragen.
Het verschil tussen een balans en een winst-en-verliesrekening
- De balans is een momentopname: wat je bezit en schuldig bent op één dag, meestal 31 december.
- De winst-en-verliesrekening laat een periode zien: je opbrengsten en kosten over het hele jaar, en de winst die je hebt gemaakt.
Samen met een toelichting vormen ze de jaarrekening. Met een eenmanszaak lever je die niet in bij KVK. Voor je aangifte inkomstenbelasting heb je de cijfers van je balans wel nodig, zoals de waarde van je bedrijfsmiddelen, je vorderingen en je schulden aan het begin en eind van het jaar.
Moet je zelf een balans kunnen lezen?
Nee. Met Ombora hoef je niet te weten wat activa en passiva zijn. Ombora verwerkt je facturen, bonnen en betalingen in je boekhouding en zet ze op de juiste plek. Zo kloppen je cijfers voor je aangifte zonder dat je zelf een balans opstelt. Je ziet steeds wat er gebeurt, en belangrijke beslissingen gebeuren pas na jouw akkoord.